ادویه چیست؟

ادویه چیست؟

ادویه‌ ، به اجزای گیاهان معطر گفته می شود که می‌تواند از دانه ، ساقه ، برگ ، پیاز ، پوسته و یا میوه آن‌ گیاه باشد ، برای مثال زردچوبه از ریشه غده مانند گیاه زردچوبه پدید می‌آید و یا دارچین که از پوسته درخت دارچین است که به جمع ادویه‌ها پیوسته‌ است .

ادویه ها ضمن طعم ، رنگ و رایحه ؛ با توجه به شرایط اقلیمی کاشت شده در آن منطقه و نوع آن‌ها ، دارای خواص گوناگون و متعدد هستند که نوع و نحوه مصرف آن‌ها در شرایط زمان و مکان مناسب ، روی سیستم بدن مصرف کننده اثرات مثبت گذارده و با توجه به تنوع ادویه ، خواص و اثرات آن نیز ، متفاوت می‌باشد.

تاریخ ادویه و جهان

ادویه غیر از موارد ظاهری و ساختاری ، بخش مهمی از تاریخ ، فرهنگ و اقتصاد جامعه ها بوده و از زمان‎‌های بسیار دور ، در زندگی همه انسان‌ها نقش بسزایی داشته است ، قرار گرفتن ایران در موقعیت جغرافیایی و نقشه جهان ، کشور ما را به یکی از نقاط مهم منطقه در تجارت ادویه تبدیل نموده است. ادویه ها از مناطق گرمسیری جهان به ویژه جنوب و جنوب شرقی آسیا سرچشمه گرفته‌اند ، کشورهای: هند ، سریلانکا ، اندونزی ، چین و مالزی از مهم‌ترین آن‌ها می‌باشند و حجم انبوهی از زردچوبه ، فلفل سیاه ، زنجبیل ، دارچین ، میخک ، هل و جوزهندی را سالیانه تولید و در معرض مصرف کننده قرار می‌دهند.

ادویه در تمدن‌های باستانی واسلامی

نقش ادویه‌ها در تمدن‌‌های قدیم از جمله یونان و روم بسیار پررنگ بوده و حتی در طب سنتی آن زمان نیز علاوه بر آشپزی ، مصارف فراوانی داشته و حتی در مصر قدیم با ادویه‌ها ، بیماران را مداوا نموده و برای مومیایی اجساد ‌، نیز از بعضی ادویه‌ها استفاده می‌کردند. تمدن اسلامی نیز در افزایش دانش و رشد تجارت ادویه‌ها در سراسر منطقه تاثیر فراوانی داشته و ادویه را به یکی از ارکان سیستم دارویی طب سنتی اسلامی تبدیل نموده است.

مسیر های ورود ادویه به ایران

مسیرهای ورود ادویه‌ها در قدیم از طریق جاده ابریشم و توسط مسافران ، تجار و جهانگردان خارجی بوده که در مسیر سفر خود اقدام به فروش ادویه می نمودند و همچنین تجار ایرانی پس از اینکه کالاهای خود را در کشور هایی از قبیل هندوستان و چین به فروش می رساندند، در قبال کالای فروخته شده ،ادویه ها را بنا به سفارش مناطق مورد تجارت خود به ایران وارد می نمودند، بعد از آن  با گسترش راه ها و کشورها و بیشتر شدن تقاضا ،ا دویه از راه دریا با کشتی ها و سپس از طریق جاده و با ماشین به تمامی نقاط کشور توزیع می‌شود.

تفاوت ادویه ها و چاشنی ها ( طعم دهنده ها )

نکته قابل تامل این است که ادویه ها یکی از اعضای تشکیل دهنده چاشنی ها می باشد و از بهم پیوستن چند ادویه که مخصوص غذایی و … فرموله می‌شود ، چاشنی و یا طعم دهنده به وجود می‌آید ، تفاوت در نوع مصرف و کاربرد این دو را بیشتر از یکدیگر مجزا می سازد . در چاشنی ها ، طعم ، رنگ و رایحه بستگی به اجزای تشکیل دهنده آن دارد ، ولی در ادویه مشخصات از پیش تعیین شده است ، همانند فلفل سیاه که عطر و بوی خاص خود را دارد. ادویه ها و چاشنی ها در فرهنگ آشپزی ایرانی ، از دیر باز نقش بسیار موثری را داشته که در این قسمت نام تعدادی از آن‌ها و موارد مصرفشان را بازگو می‌کنیم.

1. زردچوبه : برای از بین بردن بوی زحم گوشت و مرغ ، یکی  از ادویه‌های پایه و پرکاربرد برای بسیاری از غذاهای سنتی بوده است.
2. دارچین : در اکثر شیرینی‌ها ، خورشت‌ها و نوشیدنی‌ها از دارچین برای خوش طعم و معطر نمودن مورد استفاده بوده است.
3. هل : از این دانه‌ی خوش بو ، برای معطر نمودن چای‌ها ، دمنوش‌ها ، شیرینی‌ها و دسرهای مختلف به کار می‌رود. 

جایگاه ادویه جات در ساخت چاشنی ها و طعم دهنده های غذایی

برای ساخت چاشنی‌ها و طعم دهنده‌های غذایی از ادویه‌جات و سبزی‌های معطر استفاده می‌گردد که در اینجا ، بعضی از آن‌ها را نام خواهیم برد:

فلفل سیاه ، فلفل قرمز ، فلفل سفید ، فلفل صورتی ، دارفلفل ، زردچوبه ، دارچین ، زنجبیل ، سیر ، موسیر ، پیاز ، زعفران تخم گشنیز ، فلفل چیلی ، زیره سیاه ، زیره سبز ، رازیانه ، بادیان ستاره‌ای ، برگ کاری ، بادیان ، دانه خردل ، خولنجان ، ریشه جوز ، جوزهندی ، آویشن ، پاپریکا ، ریحان ، نعناع ، جعفری ، اورگانو ( نوعی اویشن )، برگ بو ، سماق ، رزماری ، ترخون ، گشنیز ، لیمو ، پونه ، پیازچه ، شوید ، هل ، قارچ ، تخم شوید ، تخم شنبلیله ، شنبلیله ، میخک ، انیسون ، پودر انبه ، مرزنجوش ، گل سرخ  ، وانیل ، نمک طعام ، کنجد ، گلپر ، گلرنگ ( گل گیاه کاجیره ).

ادویه و طب سنتی 

در طب سنتی ایرانی ؛ ادویه برای تعدیل مزاج و درمان بیماری‌ها و تقویت بدن مورد استفاده قرار می‌گرفته است که طبیب های سنتی با مطالعه بر روی خواص و فواید ادویه ها و نقش آنها در بهبود بیماری ها ، در حوزه درمان فعالیت چشمگیر و گسترده ای داشته اند ، بطوری که کتاب های فراوانی در این زمینه نگاشته اند و امروزه نیز بعضی از این کتابها مورد مطالعه و توجه اهالی طب سنتی در این زمینه می باشد . به طور مثال ، از ادویه زنجبیل برای تقویت سیستم گوارشی بدن و گرم نمودن مزاج‌های سرد استفاده می‌شده است.

ادویه جات و اشتغال 

ادویه جات در اشتغال‌زایی و تجارت نیز نقش به سزایی داشته است ، ادویه جات در گروه بسیار بزرگی از گیاهان قرار گرفته است که برای به وجود آوردن و تولید آن‌ها ، از ابتدای انجام تحقیقات ، برگزیدن هر یک از این ادویه جات برای کشت ، انتخاب منطقه مورد نظر کشت و آماده سازی زمین ، تا تک به تک کارهای دقیق کاشت ،داشت ، برداشت ، سپس فرآوری ، بسته بندی و فروش ادویه‌جات ، همه مراحل ذکر شده به تفصیل  ، در رشد اقتصادی و اشتغال‌زایی افراد ، تاثیر فراوانی خواهد گذاشت .

سلطان ادویه ها

به ادویه ها و سبزی های معطری که موارد مصرف بیشتری داشته ، یا در ساخت چاشنی ها و طعم دهنده ها تاثیر فراوان دارد ، یا از نظر خواص دارویی و طب سنتی فواید گوناگون و بی‌شمار داشته باشد را ( شاه ادویه ها ) و یا ( سلطان ادویه ها ) گویند . در این مقاله به یکی از این موارد اشاره خواهیم نمود و آن ( سیر ) است ، سیر ضمن خواص دارویی بسیار فراوان ، در اکثر چاشنی ها و طعم دهنده های غذایی پرکاربرد بوده و خود نیز به تنهایی در صنعت غذا و دارو از پر مصرف ترین ادویه ها می‌باشد.

کاشت و تولید ادویه در ایران

در سال‌های اخیر کشاورزان ایرانی نیز با کمک اساتیدفن ، پس از مطالعه و بررسی بر روی زمین شناسی و آب و هوای مناطق مختلف ایران سعی در شبیه سازی مناطق بومی خود با کشورهای تولید کننده ادویه داشته و توانسته‌اند برخی از این ادویه‌ها را چه به صورت آزمایشی و چه به صورت تولید انبوه به کشت و تکثیر آن‌ها بپردازند ، امیدواریم که در این مرحله دانش و تجربه دانشمندان محترم ایران به کمک تجربه و تلاش کشاورزان محترم آمده و به مرور ما را از ادویه‌‎های وارداتی بی‌نیاز سازند.

جمع بندی

ادویه ها از زمان دور تا امروزه ، در زندگی بشری نقش مهمی را ایفا نموده‌اند ، در پخت غذاها و در درمان بیماری‌ها ، در ایجاد اشتغال و گردش اقتصاد و از همه مهم‌تر ایجاد سلامتی بشریت ، تا حدودی به این موارد پرداختیم ، در مجموعه فیانی نیز ادویه ها برای ساخت چاشنی های خاص و دلپذیر به کار گرفته می‌شود تا مصرف کنندگان عزیر نیز از خواص متعدد آن بهره‌مند گردند ، مجموعه فیانی یکی منابع تامین کننده ادویه های پایه و ترکیبی تخصصی است که می‌توانید برای تهیه آن‌ها به سایت مراجعه و ثبت سفارش دهید و برای اطلاع بیشتر در این زمینه از مقاله‌های موجود در سایت فیانی  ، بهره‌مند شوید .